معروفى بنام هداية الحكمة دارد در منطق و طبيعى و الهى كه قاضى مير حسين ميبدى ( م 911 ) شرحى معروف كه از كتب درسى حكمت است ، بر آن نوشت و بعد از آن حواشى و شروح متعدد بر كتاب مذكور نگاشته شد « 1 » . نجم الدين دبيران ( م 675 ) كه پيش ازين دربارهء او سخن گفته‌ايم ، حكمت را ، نزد شمس الدين محمد بن اشرف سمرقندى و اثير الدين ابهرى فراگرفت و بعد بشاگردى خواجه رسيد و با او در كارهاى رصدخانهء مراغه شركت كرد . از آثار معروف او در حكمت يكى حكمة العين است كه در واقع دنباله‌ييست از كتاب العين در منطق و شامل دو باب طبيعى و الهى است . اين كتاب را نخست علامه حلّى شرح كرد و شرح ديگرى را شمس الدين محمد بن مباركشاه معروف به ميرك بخارى بر آن ترتيب داد و حواشى علامه قطب الدين شيرازى را دربارهء اين كتاب در آن آورد . اين شرح از جملهء كتب درسى متداول ميان طالبان حكمت گرديد و علامه مير سيّد شريف جرجانى ( م 816 ) حاشيه‌يى بر آن نوشت . - ديگر از آثار نجم الدين دبيران عين القواعد در منطق و حكمت و ديگر اثبات الواجب است كه در آن دلايل حكما را بر اثبات واجب از راه ابطال دور و تسلسل رد كرد و شبهه‌هايى بر آنها وارد نمود كه بشبهات كاتبى معروف شد . خواجه نصير الدين طوسى چون اين رساله را با شبهاتش خواند آن را ستود و تعليقاتى كه بر خاطرش خطور كرد بر آن افزود و آنگاه كاتبى بحثهايى دربارهء آن تعليقات پيش كشيد و باز خواجه جوابهايى بر آن مناقشات نوشت . اين مبادلهء افكار بين دو علامهء مدقّق و محقّق همعصر از آثار بسيار دلپذير حكمى است و آقاى شيخ محمد آل ياسين آن را با مقدمه در سال 1956 در بغداد باسم « مطارحات فلسفية بين نصير الدين الطوسى و نجم الدين الكاتبى » بطبع رسانيد . - ديگر از آثار فلسفى نجم الدين دبيران كتاب المنصّص در شرح ملخّص امام فخر رازى در منطق و فلسفه و از مدارك كار ميرك بخارى در شرح حكمة العين است « 2 » .

--> ( 1 ) - كشف الظنون ستون 2028 - 2029 ( 2 ) - دربارهء برخى از نظرهاى حكمى كاتبى رجوع كنيد به مقدمهء شرح حكمة العين ( ايضاح المقاصد من حكمة عين القواعد ) علامهء حلى ، از آقاى علينقى منزوى تهران 1327 .